7.7.17

Amadeo Cobas. A cacería

Imaxe: A cacería / Edicións Xerais
1. Zairo, protagonista e narrador desta historia, está a vivir un momento fundamental na súa vida. Vai participar na primeira gran cacería. É un acto transcendental para calquera membro da tribo: recibe o agasallo dunha lanza e deixa de ser neno para ser considerado home; terá que demostrar que ten valor para arriscar a vida e intelixencia para saber conservala. A cacería tamén é unha actividade social: os máis fortes saen á procura da mantenza de toda a tribo. Por iso son recibidos con solemnidade cando regresan á aldea.
Pero desta vez o regreso dos cazadores só atopa morte e destrución, e consideran cativada a xente que non está entre os cadáveres. Non teñen nin idea de quen puido ser o inimigo nin Consello de Sabios que os poida dirixir en semellante transo. Cómpre enterrar os mortos e reaccionar axiña para evitar que a tribo desapareza.
Reorganízanse e inician a persecución dos atacantes seguindo máis a intuición que as pegadas que deixaran. Zairo está advertido por seu pai: aínda ten moito que aprender e debe pór especial coidado en gardarse do inimigo da casa.
Durante a persecución van cruzando territorios doutras tribos, coas que fan intercambios de mercadorías e ás que lle piden información e axuda. Na terra dos agricultores identifican o inimigo (as xentes das sombras) e Zairo coñece a Killari, que se converterá no amor da súa vida. A rapaza e uns cantos labregos incorpóranse voluntariamente á persecución das xentes das sombras. Para Zairo e para ela esta será a verdadeira cacería iniciática.
A proximidade do inimigo causa as primeiras baixas no grupo perseguidor e obriga a reorganizar a marcha. No primeiro combate, Zairo, atenazado polo medo, está a piques de ser abatido, pero Killari sálvalle a vida.
As disensións entre os membros do novo Consello forzan un cambio de xefe e de estratexia que non tardará en resultar prexudicial para os reféns en poder das sombras.
Nos momentos decisivos reciben a inesperada axuda duns estraños guerreiros mouros, que montan cabalos moi grandes e coñecen ben o inimigo común. Avísanos da súa estratexia e ofrécenlles un antídoto contra o veleno dos seus dardos.
A tribo de Zairo vence na cruenta batalla final. O rapaz rescata a súa irmá das gadoupas do inimigo, pero na situación caótica da loita non dá atopado a súa nai. Si descobre o menciñeiro atado a unha árbore para que o coman os bechos.
O camiño de retorno tampouco vai ser doado. Zairo debe encargarse do xefe que leva secuestrada a súa nai. Bota man de novas tácticas para provocar o desánimo entre os seguidores do tirano. Vencido o inimigo da casa, os cadáveres dos líderes serán enterrados nun lugar descoñecido para evitar a influencia que puidesen ter despois de mortos.
O matrimonio de Zairo e Killari suporá tamén a alianza dos seus pobos e o soño dun futuro en harmonía.

2. A cacería é unha novela de formación. O protagonista describe a organización social da tribo e o exercicio do poder. Participa activa e directamente na loita polo poder. Xa convertido en xefe, Zairo sabe que o uso arbitrario do poder leva á infelicidade; o poder non ten sentido se non se aplica a mellorar a vida do común.
Ademais de técnicas de guerra e o exercicio da responsabilidade, o protagonista vai aprendendo a xestionar os afectos e outras cousas miúdas da vida. Todo un conxunto de habilidades que comporta o proceso de pasar de meniño a home feito.
O autor estrutura o relato que nos conta este proceso en sete partes que forman un monllo de 31 capítulos de grande dinamismo narrativo.

3. Falan d’A cacería


Amadeo Cobas, A cacería. Vigo, Xerais, 2016. V Premio Internacional de Novela Curta “Cidade Centenaria de Ribeira”.

6.7.17

XI Premio Repsol de Narrativa Breve

Imaxe: Axenda cultural AELG
A Consellería de Educación e a Fundación Repsol convocan este certame. As bases da convocatoria de 2017 poden atoparse
O prazo de entrega de traballos remata o 24 de xullo de 2017.

3.7.17

Rolda pola república das letras-186. Xuño de 2017

En referencia ao Cantar de Valtario, escrito no século X, está considerado como un dos máis grandes exemplos da literatura latina medieval. Con 1.400 versos presenta unha moi difícil fusión entre "a tradición xudeo cristiana, o latín e o carácter xermánico".
O Cantar de Ruodlieb escrito tamén en Alemaña un século despois, pode considerarse como o primeiro libro de cabalaría. "Foi pioneiro aínda que con éxito escaso, pero presenta a primeira escena de danza da literatura medieval, o primeiro anano, o primeiro saúdo cortés, e aquí aparece tamén o xogo do xadrez" apuntou (Karmele Vázquez, El Correo Gallego, 02-06-2017).
[...] Salvador é a capital de Baía, no Brasil. A alí emigrou un gran número de galegos durante a primeira metade do século XX. Sobre todo do sur de Galicia, sobre todo de Ourense e sobre todo de catro parroquias. Nunha delas, había un tipo chamado Benito Fernández, o meu avó paterno. Emigrou para Brasil nun buque francés no ano 1959. Despois, desapareceu (entrevista de Alberto Ramos, Praza Pública, 02-06-2017).
[...] constitúe un verdadeiro manual práctico de aprendizaxe da fraseoloxía galega. [...] O libro, coordinado por Xesús Ferro Ruibal e editada polo Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades (CRPIH), foi realizad por M. Carmen Losada Aldrey, Alba Cid Fernández e Xurxo Fernández (Praza Pública, 03-06-2017).
Neste libro era importante para min, sobre todo, traballar co concepto de eco. O eco que provocan as palabras. O eco, e a emoción, foron dúas liñas moi importantes na construción de O cuarto das abellas (entrevista de Montse Dopico, Praza Pública, 03-06-2017).
Santiago Lopo, María Canosa e Manuel Lourenzo son os gañadores dos premios Xerais 2017 que este sábado se concederon na illa de San Simón: a XXXIVª edición do Premio Xerais de Novela, a IXª edición do Premio Jules Verne de Literatura Xuvenil e a XXXIIª edición do Premio Merlín de Literatura Infantil (Sermos Galiza, 03-06-2017).
Que un espectáculo galego, cunha compañía pequena, se cole aí, competindo a nivel estatal, con dúas nominacións, xa é un gran éxito. Ten moita transcendencia para nós pelexar con compañías institucionais e produtoras moi importantes (entrevista de Héctor J. Porto, La Voz de Galicia, 07-06-2017).
Neste 2017 celébrase o bicentenario do nacemento de Antonio Fernández Morales (Astorga, 1817-Cacabelos, 1896), autor en 1861 de Ensayos poéticos en dialecto berciano, unha obra escrita en galego que se anticipou mesmo aos Cantares Gallegos de Rosalía (Praza Pública, 07-06-2017).

García Negro só tivo palabras de agradecemento para as persoas presentes e asegurou que “o que me conforta é ver que hai moitas persoas que valoran o que eu levo valorando tanto tempo” (Sermos Galiza, 10-06-2017).
Salientan temas como a necesidade de colaboración para acadar fins e manter secretos, o amor nas diferentes variantes, a relación avós-netos, a necesidade de protexer a natureza [...] (ELOS, El Correo Gallego, 11-06-2017).
[...] unha hipótese que defende que a santa é o resultado dun proceso de cristianización dunha deidade anterior, pagá, e cuxas características, símbolos e rituais, foron apropiados pola nova relixión. Dentro desta corrente de pensamento, era posible concretar aínda máis e identificar esa deusa que se transformou en santa: Mariña foi antes Nabia (Xesús Fraga, La Voz de Galicia, 13-06-2017).
É unha mestura de thriller político e de memoria histórica, no ambiente na transición do que tanto se fala agora. Semella un tema pouco tocado na narrativa galega, ou cando menos no ton que pretendo. Hai un xornalista de televisión empeñado en recuperar a un vello director exiliado, Afonso, ignorando que provocará unha singular catástrofe co seu empeño (entrevista de X. M. R., La Voz de Galicia, 19-06-2017).
Se trata de un trabajo que arrancó en enero de 2014 en el que plasma búsquedas fatigadas pero ansiosas en archivos, bibliotecas, entrevistas y libros, muchos de ellos descatalogados. Asegura que "este libro es una declaración de amor a Vigo” (entrevista de Mar Mato, Faro de Vigo, 21-06-2017).
[...] pode descargarse de balde desde a web desta institución [Consello da Cultura]. A edición en galego foi realizada a partir da primeira alemá de 1917 por Patricia Buján Otero e con revisión científica de Jorge Mira. A fonte de referencia empregada para esta obra foi a copia dixital publicada en liña polo Max Planck Institute for the History of Science (Berlín) (Sermos Galiza, 23-06-2017).
Porque fala de destrución, de demolición e dos cascallos que quedan despois dela. Penso que son ciclos continuos: pasamos a vida derrubándonos e reconstruíndonos outra vez… Somos como estruturas dinámicas que se constrúen sobre a demolición de estruturas anteriores (entrevista de Montse Dopico, Praza Pública, 23-06-2017).
Xabier Quiroga ven de presentar a súa versión literal ao castelán da súa última novela “Izan o da saca” (2016), que sae ao mercado baixo o título “La casa del nazi” [...] Trátase dunha traducción de Isabel Soto, na que o autor colaborou activamente (Atlántico, 23-06-2017).
[...] no que estuda os procesos de depuración, incautacións e tribunais especiais da ditadura (entrevista de Carme Vidal, Sermos Galiza, 28-06-2017).
Desde Teófilo Comunicación cando se cumplen 200 anos desde que se inicia a Carta Geométrica de Galicia, queremos rendir unha homenaxe a un dos galegos máis ilustres que deu esta terra, Domingo Fontán, quen fixo posible que Galicia contase, por vez primeira, cun retrato axustado, unha carta xeométrica que permitiu que todos os galegos e o mundo enteiro puidese coñecer a fisonomía da nosa terra (María Abascal, El Correo Gallego, 30-06-2017).

27.6.17

Sherwood Anderson. O triunfo do ovo

Imaxe: O triunfo do ovo / Irmás Cartoné
O triunfo do ovo é, segundo o seu autor Sherwood Anderson, “un libro de impresións sobre a vida americana”. Recolle 15 narracións, de extensión variada, precedidas da teoría pola que se rexen os relatos do autor. Os contos son os seguintes:
  1. “O mudo”. Conta en primeira persoa unha escena que ocorre nunha vivenda coma se fose unha película muda. O narrador non sabe o que ocorre porque non ten palabras para expresalo.
  2. “Quero saber por que”. Un rapaz afeccionado aos cabalos admira a un adestrador, a quen considera un pai para el. Pero dende o momento en que o ve entrar nun bordel de mala morte e bicar a unha muller que ten parecido cun cabalo que coñece só sente desprezo por ese home e non sabe por que o despreza.
  3. “Sementes”. Un pintor afeccionado á psicanálise tenta recuperar a saúde e superar o esgotamento. Cóntalle ao narrador (que nolo transmite en primeira persoa) o caso da muller que necesitaba ser curada. O pintor cre que o abafan plantas rubideiras, “sementes sementadas por mortos… agroman na miña alma e afóganme”. Anda na procura da purificación.
  4. “A outra muller”. Cóntanos un poeta novo que vai casar coa súa prometida, pero outra muller ocúpalle o pensamento. Espera que cando case a outra lle desapareza da mente.
  5. “O ovo”. A obsesión polo progreso dunha familia que quere mellorar criando pitas acaba por se converter en obsesión persoal polos ovos que se transmite de pai a fillo. (Quizais sexa este relato o que mellor transmite a filosofía da vida do americano).
  6. “Lámpadas apagadas”. O doutor Cochren comunícalle á filla Mary que padece do corazón e que pode morrer en calquera momento. A preocupación do pai é que vai ser da filla cando el falte. A filla vai lembrando a vida sen nai, a pouca comunicación co pai, os afectos non manifestados, as murmuracións sobre a desaparición da nai… O doutor caeu morto polas escaleiras da casa despois de vir de atender un parto. Unha vida que comeza e outra que se apaga no mesmo acto.
  7. “Senilidade”. Comeza o relato en terceira persoa, pero case que todo el descansa na voz dun vello --casado en segundas nupcias cunha muller moito máis nova-- que salmodia a súa vida a un viandante que pasou por onde se atopaba.
  8. “O home do abrigo marrón”. O historiador escribe moitísimo sobre grandes homes, pero é incapaz de comunicarse con quen ten máis cerca: a súa muller. Se cadra, algún día…
  9. “Irmáns”. O narrador, nos seus paseos polo campo, tropeza cun vello tolitates que considera da familia canto personaxe aparece nos periódicos, mesmo a un home que matou a muller sen saber por que. Este velliño tolo que pasea cun can no colo e que devece por falar co narrador concentra en si “a historia toda da soidade do ser humano”.
  10. “A trapela”. O profesor de matemáticas, casado e pai de tres fillos, leva unha vida anódina. Ten dúas criadas na casa e vive despreocupado e sen paixón. Entre os seus alumnos aparece Mary Cochran (a rapaza do conto “Lámpadas apagadas”); convídaa á súa casa e a vida dos habitantes cobra outro aire. A relación da Mary coa familia rematou de forma brusca. O profesor sentiuse feliz porque el non sería o culpable de que aquela muller vivise na prisión en que se convertera a súa casa e a súa vida.
  11. “A moza de Nova Inglaterra”. Os Leanders son unha familia de granxeiros pobres. Os fillos, coma o resto dos veciños varóns, van marchando cara ao oeste ou cara a Nova York. Os vellos Leanders e a súa filla Elsie deciden marchar á casa do seu fillo Tom, que casara e progresara. Na nova casa, Elsie seguía sentíndose coma un paxaro prisioneiro ata que a “treboada que se estaba formando no seu interior” escachou.
  12. “Guerra”. No grupo de refuxiados, unha muller polaca resísteselle ás indicacións do mando alemán: só queren que a deixen en paz. Prodúcese un estraño cambio de almas que comporta un cambio de papeis: agora o alemán resístese a camiñar cara  a onde ela lle manda.
  13. “Maternidade”. Unha moza, traballadora dunha granxa, ten amores cun mozo labrador. Medran. Vense ás escondidas. Ela queda embarazada. Vai ter un neno. A historia, inzada de lirismo, remata cando vai chegar o parto.
  14. “De ningures a nada”. Unha moza de 27 anos regresa de Chicago á aldea doss pais para falar de algo con eles. Había seis anos que vivía en Chicago. Os ruídos da grande cidade non lle impedían durmir, ao contrario dos pequenos ruídos da tranquila casa paterna, que non lle deixaban pegar ollo pola noite ao tempo que se estaba facendo muller. O día na casa paterna estaba regulado por pequenos xestos e remataba cando seu pai lle daba corda ao reloxo antes de se deitar a durmir. No barullo da cidade de Chicago, Rosalind madura: le libros, escoita e fala con xente interesante, asiste a concertos e participa no teatro amador. Un encontro casual co seu veciño solteirón acaba por lle descubrir unha alma xemelga: tamén el quere fuxir da vila. Outro home que domina a mente de Rosalind é o seu xefe, un home preso á vida pola muller e os fillos, pero amargado polo traballo. Rosalind volvera á casa dos pais para lle contar á nai o seu amor por el. Quería que o soubese antes de se entregar ao home co que non podería casar. Rosalind abandona a casa no medio da noite, marcha a pé ata a vila veciña para coller un tren para Chicago. Na vila permanecerá o solteirón, unha especie de alma xemelga masculina.
  15. “O home da trompeta”. Misterioso conto narrado en primeira persoa pola voz dun negro que lles fala ás xentes do seu pobo como un oráculo e lles di o que poden facer das súas vidas.

Anderson retrata o estilo de vida do Medio Oeste americano. Os personaxes destes relatos atopámolos no remuíño da trasfega de xentes do campo á cidade nunha época en que están medrando os grandes núcleos urbanos (Chicago, por exemplo) empurrados por unha forte industrialización. Nalgúns casos, “progresar” comporta abandonar o campo e buscar vida na cidade. Pero vivan no campo ou na cidade, o lector atópase diante duns personaxes que se senten tremendamente sós. Dá a sensación de que vixían e controlan o comportamento público uns dos outros, pero é o narrador que pon ante os ollos do lector a intensa e desacougada vida que se lle remove nos adentros. Como di Melville Stoner, un deses personaxes: “En todo ser humano hai dúas voces, ambas loitando por facerse oír”. Así e todo, a voz que máis se fai sentir e que lles serve como lema, independentemente de que os leve á felicidade ou á desgraza é “triunfar na vida”.
Os relatos constrúense segundo a visión moi persoal do autor. Para Anderson “os contos son xente que senta na porta da casa da miña mente”, e neste proceso de personificación dota os relatos de sensacións físicas e psicolóxicas. Os personaxes, máis que as accións, son o eixe sobre o que xiran os contos de Sherwood Anderson.

Dictiografía

Sherwood Anderson, O triunfo do ovo. irmás Cartoné, 2015. Trad. Carlos Valdés e Celia Recarey.

31.5.17

Rolda pola república das letras-185. Maio de 2017

En este libro, Eiré ofrece a los lectores retazos de su historia personal que se convierten en lecciones de vida para convertir esta novela íntima en un libro universal (El Correo Gallego, 02-05.
[...] Deshabitar unha casa e Nomes de fume, os dous libros cos que a poeta Miriam Ferradáns vén de gañar, respectivamente, os premios Francisco Añón e Pérez Parallé. Un detrás doutro, pouco antes de levar tamén o Leiras Pulpeiro por Do tacto (entrevista de Montse Dopico, Praza Pública).
O xurado destacou que a obra gañadora é un poemario “de grande orixinalidade que domina a tradición, mesmo a non convencional, e que recorre a unha linguaxe depurada para, a través dela, facer unha viaxe xeográfica e tamén emocional onde teñan cabida outras linguas e presenzas culturais de gran calado” (A. V., Sermos Galiza, 06-05-2017).
[...] é unha “reinterpretación das novelas de viaxes” cunha “comunión moi marcada co universo do mar e das lendas” (Sermos Galiza, 06-05-2017).
[...] Destaca que ‘Galicia en Bus’ “recrea asuntos como a memoria e a identidade a través da perspectiva de xénero, articulando un percorrido territorial que se estende desde o íntimo ata o cartográfico" (Sermos Galiza, 07-05-2017).
E, como en todos os grandes cancioneiros amorosos, atopamos aquí a mestura de paixón e dor, inseparables, ou estrañados cando faltan: o cravo de ouro, de ferro ou de amor de Rosalía, a aguda espiña dourada de Antonio Machado: «Pero esquecer non podo nin quixera / Tanta paixón coa miña dor revolta / Só podería xuntas esquecer (Marina Mayoral, La Voz de Galicia, 08-05-2017).
Francisco Cortegoso (Pontevedra, 1985 -2016) é autor de ‘Memorial e danza’ (Espiral Maior, 2014), co que gañou o Premio Nacional de Poesía Pérez Parallé, e ‘Suicidas’ (Chan da Pólvora, 2016) (Sermos Galiza, 12-05-2017).
No 2017, Chévere cumple 30 anos e vaino celebrar ofrecendo ao público a posibilidade de volver asistir a tres espectáculos míticos do repertorio antigo da compañía, que se poderán ver xuntos exclusivamente en Santiago durante o mes de xullo (Sermos Galiza, 19-05-2017).
[...] organizada pola Asociación de Escritores e Escritoras en Lingua Galega (AELG), a Asociación Galega de Editoras e a Federación de Librarías de Galicia. As distincións, sen dotación económica, recoñecen “a excelencia do traballo literario realizado no ámbito editorial” ao longo do ano 2016 en Galicia (Praza Pública, 21-05-2017).
Os Premios da Crítica Galicia naceron en 1978 en Vigo nunha cea do Círculo Ourensán Vigués na que a elite cultural, que pagara 800 pesetas polo prato, deu coa dura realidade nos fociños: a gala foi parada polos obreiros de Ascón, amolados e en loita pola reconversión naval, para pedir solidariedade (E. V. Pita, La Voz de Galicia, 21-05-2017).
O relato infantil O enigma de Mona Lisa (Galaxia, 2016) viu a luz en galego, antes de editarse en Uruguai, verquido por Iolanda Veloso Ríos. A odontóloga, ilustradora, escritora, artista plástica e escenógrafa María Noel Toledo é a “ilustrautora”, como lle gusta denominarse, desta historia coral, baseada na vida cotiá, pero chea de referentes culturais que Mariel, a nena narradora protagonista e, ás veces, omnisciente, vai aprendendo no evoluír da trama (M. Fernández Vázquez, El Correo Gallego, 21-05-2017).
[...] a autora achéganos unha novela que reconstrúe, con ambición e minuciosidade, a sociedade castrexa. A través dunha arquitectura coral, composta por unha pluralidade de voces, a narrativa mostra a organización social, política, militar e familiar dos poboados castrexos, dos norteáns (Belén Bouzas, El Correo Gallego, 21-05-2017).
Canta connosco! recolle as letras das doce cancións que compoñen o traballo, un CD coa música, un DVD con vídeos para favorecer a práctica e aprendizaxe das cancións, que tamén se poden seguir polo karaoke. O libro conta coas suxestivas ilustracións de Óscar Villán, que lle achegan frescura e humorismo ao conxunto, así como unha presentación de Manuela Rodríguez, quen rememora a relevancia de Migallas no panorama galego e lles agradece as súas contribucións á música infantil, salientando a combinación de ritmos tradicionais e actuais e as potencialidades destes recursos para traballar de xeito lúdico e interdisciplinar aspectos como a expresión dramática [...] (Isabel Mociño, El Correo Gallego, 22-05-2017).
[...] en 'A semántica oculta de Mrs. Hockett' establécese unha comunicación entre distintas disciplinas: a literatura, a lingüística e as matemáticas, nun fluído xogo —narrado impecablemente, con ritmo e certa ironía— entre narrativa e poesía, entre códigos numéricos e emocións humanas" (Sermos Galiza, 23-05-2017).
[...] unha viaxe divertida, disparatada, incrible e na que aos seus protagonistas lles pode ocorrer calquera cousa (La Voz de Galicia, 24-05-2017).
Os tres de nunca (Xerais), a nova novela do escritor Nacho Taibo. Nela, coma en Os dous de sempre de Castelao, vanse entrelazando as historias dos personaxes principais. Esta fórmula xa fora utilizada polo autor en Homes de ningures, a obra coa que gañara o Premio da Crítica Española (entrevista de Montse Dopico, Praza Pública, 28-05-2017).
Eu concibino como un deambular, un saír da casa sen saber moi ben a onde vamos nin que sucederá. O que nos pase nese paseo xa é cousa do que deixemos entrar ou non (entrevista de Xesús Fraga, La Voz de Galicia, 31-05-2017).
A profesora ferrolá Maite Ximénez presentará mañá en Compostela os libros Cantar de Valtario e Cantar de Ruodliev na súa traducción aó galego. Trátase da primeira vez que se verten a nosa lingua estes dous poemas épicos escritos en latín medieval (Karmele Vázquez, El Correo Gallego, 31-05-2017).